De Europese Commissie kondigt de voorlopige toepassing aan van het commerciële deel van de EU-Mercosur-overeenkomst
“Ik heb al eerder gezegd dat wij er klaar voor zullen zijn als zij er klaar voor zijn… Op basis daarvan zal de Commissie nu doorgaan met de voorlopige toepassing”, aldus Von der Leyen.
De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, kondigde vrijdag de voorlopige toepassing aan van het commerciële deel van de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Mercosur, na parlementaire ratificatie in Argentinië en Uruguay. Het besluit maakt het mogelijk dat handelsverplichtingen worden geactiveerd vóór de formele sluiting van het verdrag, dat nog zal hangende de goedkeuring van het Europees Parlement.
“Ik heb al eerder gezegd dat wij er klaar voor zullen zijn als zij er klaar voor zijn… Op basis daarvan zal de Commissie nu doorgaan met de voorlopige toepassing”, aldus Von der Leyen, volgens het transcript dat is vrijgegeven door Europese media en agentschappen. Het hoofd van het gemeenschapsbestuur benadrukte dat deze stap “van nature voorlopig is” en dat de overeenkomst “pas volledig kan worden gesloten zodra het Europees Parlement zijn goedkeuring heeft gegeven”.
De overeenkomst werd op 17 januari in Asunción ondertekend, na een onderhandelingsproces van ongeveer 25 jaar. Volgens de algemene opzet van het pact zou de tariefliberalisering geleidelijk plaatsvinden en het grootste deel van de bilaterale handel bestrijken.
De rechterlijke factor: overleg met het HvJ-EU en ruimte om verder te gaan
De aankondiging komt terwijl het Europees Parlement een juridische toetsing openhoudt: op 21 januari besloot het Europees Parlement het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) om advies te vragen over de conformiteit van de overeenkomst met de EU-verdragen. Dit verzoek kan de definitieve ratificatie vertragen, maar het weerhoudt de Commissie er niet van een voorlopige aanvraag in werking te stellen als dit een rechtsgrondslag van de Raad heeft en de reikwijdte beperkt tot bevoegdheden van de gemeenschap.
Tegelijkertijd had de Raad van de EU de Commissie de bevoegdheid gegeven om door te gaan met de voorlopige toepassing zodra ten minste één Mercosur-land zijn interne ratificatie had voltooid, zoals Von der Leyen uitlegde toen hij de ‘eerste beweging’ van Argentinië en Uruguay rechtvaardigde.
Ratificaties in de Zuidelijke Kegel en volgende stappen
Argentinië en Uruguay hebben de tekst deze week met grote meerderheden goedgekeurd en zijn daarmee de eerste oprichters van Mercosur die het wetgevingsproces hebben afgerond. Brazilië en Paraguay, de andere oprichtende partners, bereiden zich voor om de komende weken vooruitgang te boeken met hun processen.
De praktische logica van de voorlopige toepassing, zoals die in Brussel is besproken, is dat activering bilateraal kan plaatsvinden tussen de EU en elk Mercosur-land dat het al heeft geratificeerd, zonder noodzakelijkerwijs te wachten tot de anderen beginnen met het gebruik van handelspreferenties, altijd binnen het door de EU gedefinieerde kader.
Een akkoord met steun en weerstand in Europa
Het besluit heropent een gevoelig politiek debat binnen de EU, waarin de landbouw- en milieusector de impact van de overeenkomst in twijfel hebben getrokken. Tegelijkertijd hebben regeringen en gemeenschapsautoriteiten het gepresenteerd als een strategisch instrument om markten uit te breiden en toeleveringsketens te versterken in een context van mondiale handelsspanningen.
Von der Leyen merkte op dat de Commissie zal blijven samenwerken met de Europese instellingen, de lidstaten en “stakeholders” om te zorgen voor een “soepel en transparant” proces richting de definitieve goedkeuring van het Europees Parlement.
